Ανάλυση & Ερμηνεία Των Διεθνών Σχέσεων Και Εξελίξεων

Για ένα αλεξίσφαιρο αδειανό…

Του Στρατή Αγγελή*

0 839

Οι ετοιμασίες είχαν ξεκινήσει στη Βηθλεέμ αρκετούς μήνες πριν από τα Χριστούγεννα του 2000. Το καζάνι έβραζε από καιρό ωστόσο οι ντόπιοι περίμεναν χριστιανούς προσκυνητές και μια οικονομική ανάσα. Αλλά τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν έτσι. Ο τότε αρχηγός της ισραηλινής αξιωματικής αντιπολίτευσης και του κόμματος Λικούντ, Αριέλ Σαρόν, με μια προβοκατόρικη «επίσκεψη» στην Πλατεία των Τζαμιών στην Ιερουσαλήμ στις 28 Σεπτεβρίου τίναξε στον αέρα ότι είχε μείνει όρθιο από την συμφωνία του Όσλο. Ξέσπασε η Ιντιφάντα του Άλ Άξα και έγινε γρήγορα φανερό, από τις πρώτες ημέρες της νέας παλαιστινιακής εξέγερσης, ότι πολλά είχαν αλλάξει από την Ιντιφάντα του 1987, την αντίσταση των παιδιών με τις πέτρες, που είχε οδηγήσει στην ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων.

Μέσα σε λίγες ώρες βρέθηκα ξανά στη δίνη του Παλαιστινιακού, έξι χρόνια μετά την πρώτη αποστολή για τη σφαγή στο Τέμενος των Πατριαρχών στη Χεβρώνα. Το βράδυ έκανα βίντεο στα γραφεία του Mega στην Αθήνα για το δελτίο των οκτώ, και τα ξημερώματα προσγειωνόμουν στο Τελ Αβίβ. Από την Ιερουσαλήμ οι συγκρούσεις, εξαπλώθηκαν σε όλη την κατεχόμενη Δυτική Όχθη και στη Λωρίδα της Γάζας και σε περιοχές του βόρειου Ισραήλ με παλαιστινιακό πληθυσμό. Τίποτα δεν φαινόταν ικανό να σταματήσει την αιματοχυσία. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ και ο Παλαιστίνιος ηγέτης Γιασέρ Αραφάτ δεν μπορούσαν και ίσως να μην ήθελαν –για διαφορετικούς λόγους ο καθένας- να σταματήσουν τη σύγκρουση. Ο Αριέλ Σαρόν δεν είχε απλά μισανοίξει το καπάκι, αλλά είχε τρυπήσει την χύτρα. Και η χύτρα έσκασε … Τον βαρύτερο φόρο αίματος πλήρωσαν πάλι οι Παλαιστίνιοι. Περισσότεροι από εκατό νεκροί σε δέκα ημέρες, πάνω από δυο χιλιάδες τραυματίες, ανάμεσά τους πάρα πολλά παιδιά. Εξαγριωμένο πλήθος λίντσαρε δυο Ισραηλινούς στρατιώτες στο αστυνομικό τμήμα στη Ραμάλα, άλλοι σκοτώθηκαν σε ενέδρες. Ο ισραηλινός στρατός «κατανάλωσε» πάνω από ένα εκατομμύριο σφαίρες και δακρυγόνα μέσα σε δύο εβδομάδες.

Σε Ιερουσαλήμ, Βηθλεέμ, Ραμάλα, Νάμπλους, Ναζαρέτ, και άλλες αστικές περιοχές, στα μπλόκα, σε μικρούς και σε μεγάλους δρόμους κάναμε καθημερινά ρεπορτάζ με τον εικονολήπτη Μανώλη Δημελά. Δεν κρατάς φυσικές αποστάσεις σε αυτή τη δουλειά. Προσπαθούσαμε να βρεθούμε στο πλάι και όχι ανάμεσα στις δύο πλευρές, όσο αυτό ήταν δυνατό, και καταλήγαμε δίπλα στους νεαρούς Παλαιστίνιους. Εκείνοι έπαιζαν κορώνα-γράμματα τη ζωή τους, σωριάζονταν αιμόφυρτοι από τις σφαίρες. Άλλες με περίβλημα καουτσούκ, άλλες κανονικές. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες, δεν έχει νόημα. Θέλω μόνο να σημειώσω ότι το δικό μας έργο δεν είχε κάτι το ηρωικό. Η αδρεναλίνη ανέβαινε, οι εφιάλτες θα έρχονταν μετά. Έπρεπε να καταγράψουμε τα γεγονότα, να σφίξουμε τα δόντια και να συνεχίσουμε την επόμενη μέρα.

Περνάς μπλόκα, καταγράφεις εικόνες, κοιτάς και μιλάς στην κάμερα με φόντο την οδομαχία, παίρνεις συνεντεύξεις ή σύντομες δηλώσεις, ξαναπερνάς μπλόκα, επεξεργάζεσαι το υλικό μέσα στο αυτοκίνητο, συνεννοείσαι με την Αθήνα, γυρίζεις έγκαιρα στη βάση σου για να στείλεις το υλικό μέσω δορυφορικού κυκλώματος και να βγεις στη συνέχεια σε απευθείας σύνδεση, από πολύ συγκεκριμένα σημεία, έναντι περίπου χιλίων δολαρίων το δεκαπεντάλεπτο. Τότε δεν υπήρχαν οι σημερινές τεχνολογικές δυνατότητες. Το σήμα «ταξίδευε» από την Ιερουσαλήμ στην Αθήνα μέσω Λονδίνου.

Η δημοσιογραφική αποστολή εκείνον τον Οκτώβρη είχε ξεκινήσει λίγο-πολύ όπως όλες: απόφαση της τελευταίας στιγμής από τη διεύθυνση με γνώμονα τη σοβαρότητα του γεγονότος και τον ανταγωνισμό, έκδοση εισιτηρίων, έγγραφα για τη διαπίστευση, τεχνικός εξοπλισμός και μετρητά για τα έξοδα των πρώτων ημερών. Ορισμένες φορές όμως αργείς να σκεφτείς το αυτονόητο και έρχεται να στο δείξει η ζωή με τραγικό τρόπο. Στη Βηθλεέμ ένα ισραηλινό τεθωρακισμένο άνοιξε πυρ με το πολυβόλο για να εκφοβίσει- αυτό πιστεύω- ξένους ακτιβιστές. Τα βλήματα εξοστρακίστηκαν στην άσφαλτο και σε πέτρινο τοίχο κι ένα θραύσμα βρήκε έναν από αυτούς στην κοιλιά. Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί με το συνεργείο μου παλαιότερα στην Αλβανία, με χειροβομβίδα, κάτω από εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Αλλά εδώ η κατάσταση ήταν ακόμα πιο δύσκολη, και θα χειροτέρευε. Συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να λάβουμε στοιχειώδη –έστω- μέτρα προστασίας. Δεν ήταν μόνο τα βλήματα που έβρισκαν ή δεν έβρισκαν στόχο. Ήταν και εκείνα που εξοστρακίζονταν. Άλλο να πας από σφαίρα στο κεφάλι, άλλο από αδέσποτη και άλλο από θραύσμα. Αλεξίσφαιρα γιλέκα, λοιπόν, και κράνη. Κι ας μην μπορούν να σε γλιτώσουν από όλα. Έγιναν μερικά τηλεφωνήματα και ένας Ισραηλινός προμηθευτής δήλωσε πρόθυμος να μας τα παραδώσει την επομένη. Με την επιστροφή από τη Βηθλεέμ επικοινώνησα με το κανάλι. Η αγορά εγκρίθηκε άμεσα.

Ήταν η εποχή των παχιών αγελάδων της ελληνικής ιδιωτικής τηλεόρασης, αλλά και η αποστολή πήγαινε καλά. Η τιμή αντιστοιχούσε, αν θυμάμαι καλά, στο κόστος δυο-τριών δορυφορικών κυκλωμάτων, χώρια το αλεξίσφαιρο που νοίκιασα για τον οδηγό μας. Ναι, γίνονταν κι αυτά, μπορούσες να το νοικιάσεις με την εβδομάδα. Επέλεξα την αγορά. Όταν κατέφθασε ο προμηθευτής έγινε …πρόβα στο δωμάτιο και χαμός στο ξενοδοχείο. Αρκετοί συνάδελφοι –ανάμεσά τους Έλληνες- έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον. Να μην τα πολυλογώ, ο συγκεκριμένος έμπορος ξεπούλησε. Έδωσε όλα όσα είχε στο αυτοκίνητό του, πήρε παραγγελίες για να επανέλθει ενώ οι τιμές «τσίμπησαν» λίγο. Το αναφέρω για να επισημάνω ένα πράγμα: οι περισσότεροι συνάδελφοι που είχαν καλύψει άλλες συγκρούσεις, π.χ τον πόλεμο της Βοσνίας, δεν διέθεταν ούτε αυτό το στοιχειώδες μέσο προστασίας. Μόνο τα μεγάλα ξένα δίκτυα που ήταν οργανωμένα επιτελικά διέθεταν τέτοιες πολυτέλειες. Ίσως κάποιος δικός μας να είχε απορρίψει το αλεξίσφαιρο, προσωπικά δεν γνωρίζω ούτε έναν.

Πολύ σύντομα το κράνος και το αλεξίσφαιρο γιλέκο με τα γράμματα PRESS έγιναν το απαραίτητο αξεσουάρ και στην ελληνική τηλεόραση- είτε υπήρχε, είτε δεν υπήρχε ουσιαστικός λόγος για τέτοια αμφίεση. Αν χρειαστεί να τρέξεις, το επιπλέον και άνισα κατανεμημένο βάρος σε κάνει δυσκίνητο και προκαλεί ζημιά στους σπονδύλους. Στους μήνες και στα χρόνια που ακολούθησαν χρειάστηκε να ξαναπάω πολλές φορές στα κατεχόμενα και στο Ισραήλ μέχρι τον θάνατο του Αραφάτ αλλά και στη συνέχεια. Τα αλεξίσφαιρα γιλέκα είναι ελαφρύτερα σήμερα και τα αληθινά προβλήματα της δημοσιογραφίας βρίσκονται αλλού. Η ελληνική ιδιωτική τηλεόραση έχει άλλα ενδιαφέροντα, ανάγκες και προτεραιότητες.

Όταν άρχισα να γράφω αυτό το άρθρο για τους φίλους στο nonaligned σκόπευα να θίξω επίσης στην τωρινή κατάσταση της δημοσιογραφίας ή την απουσία της από εμπόλεμες ζώνες, να αναφερθώ στους ακτιβιστές-δημοσιογράφους, στην δημοσιογραφία των πολιτών. Από κάπου έπρεπε να αρχίσω. Προφανώς θα χρειαστεί να επανέλθω.

Υ.Γ. 1.Την επόμενη φορά που βρέθηκα αντιμέτωπος με άρμα μάχης, σε ένα σταυροδρόμι της Βηθλεέμ, πάγωσα βλέποντας τον πυργίσκο με το κανόνι να γυρίζει κατά πάνω μας. Ο Μανώλης με την κάμερα στον ώμο συνέχισε να τραβάει πλάνα- φοβήθηκα ότι οι χειριστές θα έβλεπαν την υψωμένη κάμερα σαν αντιαρματικό. Η συνάδελφος Ντίνα Βαγενά από την Ελευθεροτυπία, που ήταν μαζί μας, φώναζε να καλυφθούμε. Γνωρίζαμε όλοι ότι δεν είχε νόημα να τρέξουμε. Θα γινόταν χειρότερο. Τελικά το άρμα έκανε στροφή και έφυγε. Γελάσαμε νευρικά. Γελάμε ακόμα με τη Ντίνα όταν το θυμόμαστε.

Υ.Γ.2 Τα αλεξίσφαιρα γιλέκα χρησιμοποιήθηκαν σε αποστολές και τα επόμενα χρόνια. Τώρα βρίσκονται μάλλον σε κάποια αποθήκη του καναλιού. Πρέπει όμως να αντικατασταθούν οι «πλάκες» που προστατεύουν το στήθος και την πλάτη, γιατί έχουν συγκεκριμένη διάρκεια ζωής.

* Ο Στρατής Αγγελής είναι δημοσιογράφος της εφημερίδας «Η Αυγή». Έκανε τα πρώτα βήματα στη δημοσιογραφία το 1987 ενώ καλύπτει ιδιαίτερα τη Μέση Ανατολή από τις αρχές της δεκαετίας του ΄90.

Θα μπορούσε να σας αρέσει

Αφήστε μίαν απάντηση

Η διεύθυνση email σας δεν θα κοινοποιηθεί.