Ανάλυση & Ερμηνεία Των Διεθνών Σχέσεων Και Εξελίξεων

Τουρκία: πανεπιστημιακοί υπό διωγμόν

του Στρατή Αγγελή

0 32

Είναι άλλο να μαθαίνεις από τρίτο χέρι για τις διώξεις εναντίον της ακαδημαϊκής κοινότητας και της ελευθερίας του λόγου στην Τουρκία και άλλο να συζητάς με ένα από τα θύματα για τα διλήμματα και τον αγώνα των πανεπιστημιακών, για το κυνήγι μαγισσών στο οποίο επιδίδονται οι αρχές της γειτονικής χώρας.

Ο Σερντάρ Ντεγκιρμεντσίογλου (Serdar Degirmencioglu), καθηγητής Ψυχολογίας, απολύθηκε οριστικά από το πανεπιστήμιο Dogus της Κωνσταντινούπολης πέρυσι τον Απρίλιο μετά από δυόμισι χρόνια αγώνα μέσα στο ίδρυμα και στα δικαστήρια εναντίον της απόφασης που είχε ληφθεί για την εκδίωξή του από το φθινόπωρο του 2013.

Ο καθηγητής ασκούσε κριτική για την αυξανόμενη επιρροή της θρησκείας στην εκπαίδευση μέσω προπαγανδιστικών μηχανισμών όπως το δίκτυο του χότζα Γκιουλέν. Στα βιβλία του ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το κυβερνών κόμμα AKP μετέτρεψε την έννοια της «θυσίας για το έθνος» σε «θυσία για τη θρησκεία», καθώς και τη διάβρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

(Ο Γκιουλέν, υπ’ αριθμόν ένα καταζητούμενος από τις τουρκικές αρχές, ζει στις ΗΠΑ και είναι επικεφαλής του δικτύου που έπαιξε σημαντικό ρόλο για την άνοδο στην εξουσία του νυν προέδρου Ταγίπ Ερντογάν και του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης).

Το καλοκαίρι του 2015 ο καθηγητής Ντεγκιρμεντσίογλου βρισκόταν στη Σκάλα Συκαμιάς όταν κατέφθασε το μαζικό προσφυγικό κύμα από τα απέναντι παράλια και μετέφερε την εμπειρία του αρθρογραφώντας στην αριστερή τουρκική εφημερίδα “Evrensel”. Στη Λέσβο τον βρήκαν το επόμενο καλοκαίρι τα νέα για την απόπειρα του πραξικοπήματος στην Τουρκία. Από τότε βρίσκεται σε διαρκή κίνηση.

Το κίνημα του Γκιουλέν δρούσε επί χρόνια, διατηρούσε εκτεταμένο προπαγανδιστικό μηχανισμό στα ΜΜΕ, ήταν ισχυρό και ο κόσμος το γνώριζε -όσοι ασχολούνταν με την πολιτική το γνώριζαν, μας λέει ο καθηγητής. «Είναι ψέμα ότι αποκαλύφθηκε στις 15 Ιουλίου. Τώρα άνθρωποι του καθεστώτος, άνθρωποι της κυβέρνησης, το χρησιμοποιούν ως αποδιοπομπαίο τράγο για να ενισχύουν κι άλλο την εξουσία τους».

Μετά τις 15 Ιουλίου το καθεστώς έγινε ισχυρότερο, δεν έχει κανένα σεβασμό για τις ακαδημαϊκές ελευθερίες και όλοι όσοι εργάζονται στα πανεπιστήμια γνωρίζουν ότι εξαρτώνται από τις διαθέσεις της κυβέρνησης.

«Υποστηρίζουν ότι καθαρίζουν τα πανεπιστήμια από επικίνδυνα στοιχεία, από γκιουλενιστές, αλλά διώκουν σοσιαλιστές, ανθρώπους που έχουν σχέσεις με τα δημοκρατικά κινήματα. Εκκαθαρίζουν τους ανεπιθύμητους και έτσι τα πανεπιστήμια ασκούν ολοένα λιγότερη κριτική. Η κυβέρνηση ενσταλάζει τον φόβο σε κάθε πανεπιστημιακό. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο αν δεν ακολουθείς την κυβερνητική γραμμή, κινδυνεύεις».

Ποιες επιλογές έχει λοιπόν ένας πανεπιστημιακός στην Τουρκία, εφόσον δεν έχει συλληφθεί; Πολλοί δεν έχουν καν τη δυνατότητα να φύγουν από τη χώρα γιατί οι αρχές τούς αφαίρεσαν το διαβατήριο. Αλλά και εκείνοι που έχουν ακόμα διαβατήριο μπορεί να βρεθούν μπροστά σε δυσάρεστες εκπλήξεις, όπως «να τους σταματήσουν στο αεροδρόμιο μερικές φορές με αστείους τρόπους. Τους λένε ότι τα διαβατήριά τους είναι κλεμμένα και ότι πρέπει να κατασχεθούν» σχολίασε ο Τούρκος καθηγητής και μας περιέγραψε την περιπέτεια ενός συναδέλφου του:

Ο Τζαντάς Μπαντέμ (Candaş Badem), καθηγητής Ιστορίας και γνωστός μαρξιστής, απολύθηκε από το πανεπιστήμιο με κυβερνητικό διάταγμα ως γκιουλενιστής, γιατί είχε στο γραφείο του ένα βιβλίο του Γκιουλέν. Τι το περίεργο για έναν πανεπιστημιακό που ερευνούσε το θέμα Γκιουλέν; Οι αστυνομικοί που τον συνέλαβαν τον έδεσαν πισθάγκωνα με χειροπέδες. Ακυρώθηκε το διαβατήριό του, ενώ τον περίμενε ήδη μια θέση για δουλειά στο εξωτερικό. Πάγωσαν τον τραπεζικό λογαριασμό του.

Είναι πολύ δύσκολο να παραμείνεις στην Τουρκία και να κάνεις ερευνητική δουλειά, να γράψεις ένα βιβλίο. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο, απομονώνουν τους διαφωνούντες από τον κοινωνικό περίγυρο. Αν είσαι ακαδημαϊκός και ασκείς κριτική στην κυβέρνηση, παίρνεις μεγάλο ρίσκο, λέει ο Ντεγκιρμεντσίογλου. Ακόμη και αν δημοσιεύσεις άρθρο στους “Τάιμς της Νέας Υόρκης”. Πριν από μερικές ημέρες οι τουρκικές αρχές απαγόρευσαν την είσοδο στη χώρα ενός δημοσιογράφου της αμερικανικής εφημερίδας. «Υπάρχει ένα κλίμα φόβου και ανομίας όπως το 1980 όταν υπήρχε στρατιωτική δικτατορία στην Τουρκία», προσθέτει.

Ασκώντας ασφυκτικές πιέσεις στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στα ΜΜΕ η τουρκική κυβέρνηση διαμορφώνει τους μύθους που την εξυπηρετούν, επισημαίνει ο καθηγητής Ψυχολογίας.

«Τα ΜΜΕ στη Τουρκία μεταδίδουν μετα- αλήθειες, μια άλλη πραγματικότητα. Κάθε γεγονός εντάσσεται στο πλαίσιο ενός μύθου που καλλιεργεί η κυβέρνηση. Τα γεγονότα στη Συρία, στο Ιράκ, σε όλο τον κόσμο… Βλέπουμε ότι γίνονται βομβιστικές επιθέσεις, αυτό δεν συνέβαινε πριν από δέκα χρόνια, άρα συνδέονται κατά κάποιον τρόπο με το παρόν καθεστώς.

Ο κόσμος φοβάται και επηρεάζεται από τα ΜΜΕ. Ειδικά μετά τις 15 Ιουλίου και εξαιτίας του φόβου που προκάλεσε το πραξικόπημα, άνθρωποι που ασκούσαν κριτική την έχουν περιορίσει. Ακριβώς αυτό θέλει η κυβέρνηση. Να μην αισθάνεται άνετα ο κόσμος, να φοβάται, για να τον ελέγχει».

Παράλληλα υπάρχουν οι εθνικιστές, που είναι έτοιμοι να υιοθετήσουν τον μύθο ότι ο Γκιουλέν, το πραξικόπημα, τα πάντα στρέφονται εναντίον της Τουρκίας, «εναντίον μας», και ακόμα χειρότερα -όπως τονίζει ο καθηγητής- τα συνδέουν αυτά με το «διασπαστικό στοιχείο», δηλαδή με τους Κούρδους και με το κουρδικό κίνημα. «Η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ χρησιμοποιούν προτάσεις που παλαιότερα δεν υπήρχαν. Βάζουν στην ίδια πρόταση τους όρους Γκιουλέν και τρομοκράτες του PKK σαν να είναι αλληλένδετοι. Οι εθνικιστές είναι πρόθυμοι να ακούσουν κάθε μύθο ότι οι Κούρδοι είναι επικίνδυνοι».

Σύμφωνα με τον Τούρκο πανεπιστημιακό καλλιεργούνται συγκεκριμένοι μύθοι. Πρώτος μύθος ότι η κυβέρνηση υποστηρίζει το ισλάμ, άρα είναι καλοί άνθρωποι. Δεύτερος μύθος ότι η κυβέρνηση είναι αντίθετη με το «διασπαστικό κουρδικό κίνημα», άρα είναι σωστή. Τρίτος μύθος ότι η κυβέρνηση αγωνίζεται εναντίον ισχυρής ξένης επιρροής, χωρίς να διευκρινίζεται απαραίτητα ποιοι είναι αυτοί οι φορείς της αρνητικής επιρροής, άρα η κυβέρνηση είναι καλή. Μέσα σε αυτό το κλίμα, σημειώνει, είναι πιο δύσκολη η συγκρότηση αντιπολιτευτικού λόγου στην καθημερινότητα.

Προβληματική είναι επίσης η κατάσταση της αντιπολίτευσης. Στο κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα πολλοί αντιμετωπίζουν τις μάζες με ελιτισμό.

«Θεωρούν ηλίθιους τους ψηφοφόρους του AKP, δεν τους καταλαβαίνουν… Υπάρχει μια διχαστική νοοτροπία στην Τουρκία και η κυβέρνηση επιδιώκει την πόλωση: οι Κούρδοι είναι κακοί, οι Αλεβίτες είναι κακοί κ.λπ. Χάνεται η αντίληψη ότι η κοινωνία θα μπορούσε να σώσει τον εαυτό της. Αυτοί οι άνθρωποι που εμπιστεύονταν τον στρατό βλέπουν τώρα ότι τον ελέγχει το AKP. Εκείνοι που είχαν εμπιστοσύνη στο νομικό σύστημα βλέπουν ότι δεν υπάρχει πλέον νομικό σύστημα. Αισθάνονται πολύ αδύναμοι. Όλα αυτά αποτελούν πρόσφορο έδαφος για τα παιχνίδια της κυβέρνησης».

Αναδημοσίευση απο την Αυγή της Κυριακής

Θα μπορούσε να σας αρέσει

Αφήστε μίαν απάντηση

Η διεύθυνση email σας δεν θα κοινοποιηθεί.