Ανάλυση & Ερμηνεία Των Διεθνών Σχέσεων Και Εξελίξεων

Τι συνέβη στη Μουσουλμανική Αδελφότητα της Αιγύπτου;

από τον Κχαλίλ αλ-Ανάνι (Khalil al-Anani)*

0 54

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα της Αιγύπτου αποτελεί μια αβυσσαλέα κατάσταση. Το κίνημα, το οποίο ήταν για δεκαετίες το πιο ισχυρό κόμμα της αντιπολίτευσης στην Αίγυπτο, αντιμετωπίζει τώρα τεράστιες προκλήσεις και παλεύει όχι μόνο για να επιβιώσει, αλλά και για να διατηρήσει την ενότητα και τη συνοχή του.

Η πρωτοφανής πολιτική καταστολής και εξάλειψης του καθεστώτος του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι ενάντια στο κίνημα έχει επηρεάσει δραματικά την επιρροή και τη δημόσια εικόνα του κινήματος. Ωστόσο, η πιο σημαντική επίπτωση έχει να κάνει με την εσωτερική οργάνωση του κινήματος. Η Αδελφότητα έχει παραλύσει σε μεγάλο βαθμό και έχασε μεγάλο μέρος από τις οργανωτικές και κινηματικές της δυνατότητες.

Ιστορικά, ένα μετριοπαθές επίπεδο καταστολής θα έπαιζε ρόλο υπέρ της Αδελφότητας, η οποία το χρησιμοποιεί για να διατηρήσει την αλληλεγγύη και την αφοσίωση των μελών της.

Αυτό λέγεται αφήγηση «μίνχα» (mihna), δηλαδή: η συλλογική ψυχολογία της θυματοποίησης. Ότι δηλαδή υποφέρουν υπό το καθεστώς καταπίεσης βοήθησε την Αδελφότητα να κερδίσει υποστήριξη από την κοινωνία και έδωσε τη δυνατότητα στην ηγεσία να ελέγξει, να «φακελώσει» και να αποδυναμώσει φωνές αντιφρονούντων.

Ωστόσο, αυτή η αφήγηση δεν κατάφερε αντεπεξέλθει στην αποστολή της, μετά την αφαίρεση της Αδελφότητας από την εξουσία τον Ιούλιο του 2013. Στην πραγματικότητα, οδήγησε σε αντίθετα αποτελέσματα, καθώς τα νέα μέλη ένιωθαν ολοένα και πιο απογοητευμένα από την παλιά ηγεσία του κινήματος.

Αντιπαλότητες και διαστάσεις της ηγεσίας

Από το πραξικόπημα του 2013, η Αδελφότητα έχει δει μυριάδες οργανωτικές, πολιτικές και ιδεολογικές διασπάσεις. Η πολιτική καταστολής του Σίσι έχει διαιρέσει το κίνημα και έχει δημιουργήσει σημαντικές διαφορές μεταξύ των μελών σχετικά με αρκετά ζητήματα, από τη θέση του κινήματος απέναντι στο καθεστώς, μέχρι τις πολιτικές, ιδεολογικές και θρησκευτικές του απόψεις.

Αυτές οι διαιρέσεις έχουν διαμορφώσει τη στρατηγική και την τακτική της Αδελφότητας στο πώς πρέπει να ανταποκριθεί στην καταστολή του Σίσι. Οργανωτικά, με πολλά από τα ανώτερα στελέχη της να βρίσκονται στη φυλακή και την εξορία, η Αδελφότητα αντιμετωπίζει κρίση ηγεσίας. Το χάσμα μεταξύ των παλαιότερων και των νεότερων ηγετών μεγαλώνει και επηρεάζει τη στρατηγική του κινήματος.

Η τρέχουσα κρίση στους κόλπους της Αδελφότητας είναι πιθανό να συνεχιστεί και να κλιμακωθεί, με δεδομένο τις παρούσες συνθήκες. Το κρίσιμο ερώτημα τώρα, δεν είναι αν το κίνημα θα διαλυθεί ή όχι, αλλά πότε.

 

Στη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, η Αδελφότητα έχει χωριστεί σε δύο στρατόπεδα: από τη μία βρίσκονται οι παλαιοί και συντηρητικοί ηγέτες και από την άλλη τα νεαρά και επαναστατικά μέλη. Οι τελευταίοι έχουν αρχίσει να επηρεάζουν το κίνημα, εξαιτίας της πρόθεσής τους να αντιμετωπίσουν το καθεστώς.

Το Φεβρουάριο του 2014, λίγους μήνες αφού η Αδελφότητα ορίστηκε ως τρομοκρατική οργάνωση, το κίνημα σημείωσε μια έντονη διαμάχη για την εξουσία, αλλά και διασπάσεις για το ποιος πρέπει να είναι επικεφαλής του κινήματος και ποια στρατηγική πρέπει να ακολουθήσει ώστε να αντιμετωπίσει την καταπίεση του καθεστώτος.

Η καινούργια και σχετικά νεαρή σε ηλικία ηγεσία, σχημάτισε μια επιτροπή που ονομάστηκε «Ανώτερη Διοικητική Επιτροπή» με επικεφαλής τον Μοχάμεντ Καμάλ (Mohamed Kamal), ένα πρώην μέλος του Γραφείου Προσανατολισμού της Αδελφότητας, ο οποίος δολοφονήθηκε από δυνάμεις ασφαλείας, τον περασμένο Οκτώβριο.

Η νέα επιτροπή διεκδίκησε την ηγεσία του κινήματος, ενάντια στους βετεράνους ηγέτες, όπως ήταν ο Μαχμούντ Ετζάτ (Mahmoud Ezzat), Γενικός Αρχηγός της Αδελφότητας, ο οποίος πιστεύεται ότι κρύβεται στην Αίγυπτο, ο Μαχμούντ Χουσεΐν, γενικός γραμματέας του κινήματος και ο Ιμπραΐμ Μουνίρ, ο οποίος διορίστηκε Αναπληρωτής Γενικός Αρχηγός και βρίσκεται στο Λονδίνο από τα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Το Δεκέμβριο, η Ανώτερη Διοικητική Επιτροπή διαλύθηκε και σχηματίστηκε ένα νέο γραφείο Προσανατολισμού, το οποίο απορρίφθηκε από την παλιά ηγεσία.

Επίσης, για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Αδελφότητα είναι χωρισμένη σε εσωτερική και εξωτερική ηγεσία. Τα παλαιότερα μέλη κατέφυγαν στην Τουρκία μετά το πραξικόπημα και σχημάτισαν ένα νέο γραφείο, το οποίο ονόμασαν «Εξωτερικό Γραφείο», με σκοπό να εποπτεύει τα μέλη και τις δραστηριότητές τους στο εξωτερικό.

Τα εξόριστα μέλη της Αδελφότητας είναι επίσης διαιρεμένα σε υποστηρικτές της παλιάς και της νέας ηγεσίας. Αυτές οι διαιρέσεις έχουν δημιουργήσει πολλά προβλήματα για την Αδελφότητα και έχουν επηρεάσει την εικόνα της, όχι μόνο δημόσια, αλλά πολύ περισσότερο στα μάτια των μελών της.

Πολιτικές και ιδεολογικές αλλαγές

Σε πολιτικό επίπεδο, η Αδελφότητα είναι χωρισμένη στο πως πρέπει να διαχειριστεί το καθεστώς καταπίεσης και ποια στρατηγική πρέπει να υιοθετήσει για να παραμείνει επίκαιρη.

Και ενώ η νέα ηγεσία έχει υιοθετήσει μια επιθετική και μη-συμβιβαστική θέση, η παλιά ηγεσία τείνει στο να δέχεται το καθεστώς καταπίεσης και κρατάει την πόρτα ανοιχτή για διαπραγματεύσεις και συμφιλίωση με το καθεστώς.

Η νέα ηγεσία της Αδελφότητας βρίσκει υποστήριξη από τα νεαρά μέλη, καθώς τη βλέπουν πιο επαναστατική και πρόθυμη να ανατρέψει το καθεστώς.

Και ενώ η νέα ηγεσία πιστεύει ότι η αποκατάσταση του προέδρου που ανετράπη, Μοχάμεντ Μορσί, είναι απαραίτητη και δεν πρέπει να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, η παλαιά ηγεσία το θεωρεί συμβιβασμό.

Ιδεολογικά, παρά τις ρεαλιστικές και μετριοπαθείς απόψεις της Αδελφότητας, το κίνημα βιώνει ορισμένες αλλαγές στις ιδεολογικές και θρησκευτικές του απόψεις.

Για παράδειγμα, ο ρόλος της θρησκείας στη διαμόρφωση της στρατηγικής και της τακτικής της Αδελφότητας, ήταν λιγότερο ορατός όταν το κίνημα εντάχθηκε στο πολιτικό παιχνίδι. Ωστόσο, μετά το πραξικόπημα και την πολιτική καταστολής που ακολούθησε, οι δηλώσεις του κινήματος έχουν γίνει πιο συντηρητικοί και με θρησκευτικό ζήλο.

Παρόλα αυτά, παρά τις διαφορές και τις διαιρέσεις εντός της Αδελφότητας, το κίνημα, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν διαλύθηκε ούτε διασπάστηκε, όπως συνέβη στην περίπτωση της Αδελφότητας της Ιορδανίας. Το κίνημα στην Ιορδανία χωρίστηκε σε δύο ομάδες και η κάθε μία ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί την Αδελφότητα.

Πάντως, αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Αδελφότητα της Αιγύπτου βιώνει διαιρέσεις, αλλά είναι η πιο σημαντική και σοβαρή μέχρι στιγμής.

Η τρέχουσα κρίση στους κόλπους της Αδελφότητας είναι πιθανό να συνεχιστεί και να κλιμακωθεί με δεδομένο τις τρέχουσες συνθήκες. Το κίνημα βρίσκεται σε μία στιγμή που αναζητεί το σκοπό του και το κρίσιμο ερώτημα τώρα δεν είναι αν θα διαλυθεί ή όχι, αλλά πότε.

*Ο Κχαλιλ αλ-Ανανι είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών της Ντόχα στο Κατάρ. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Μέσα στη Μουσουλμανική Αδελφότητα: Θρησκεία, Ταυτότητα και Πολιτική».

Πηγή: Al Jazeera

Μετάφραση: Nonaligned

 

 

Θα μπορούσε να σας αρέσει

Αφήστε μίαν απάντηση

Η διεύθυνση email σας δεν θα κοινοποιηθεί.