Ανάλυση & Ερμηνεία Των Διεθνών Σχέσεων Και Εξελίξεων

Απομακρύνει την Τουρκία από την Δύση η Ρωσία;

Του Mustafa Akyol*

0 86

Μια διμερής συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην Μόσχα στις 2 Οκτωβρίου, η οποία έφερε μαζί τον Ahmet Tunk – έναν σύμβουλο του Melih Gokcek, δημάρχου της Άγκυρας και ισχυρό υποστηρικτή του Προέδρου Recep Tayyip Erdogan – και του Aleksandr Dugin, ενός «ειδικού αντιπροσώπου» του Προέδρου Vladimir Putin. Στη συνάντηση, ο Dugin προέβη στον εντυπωσιακό ισχυρισμό πως βοήθησε ο ίδιος την Τουρκία να αμυνθεί απέναντι στο στρατιωτικό πραξικόπημα, ενημερώνοντας τις τουρκικές αρχές για κάποια «ασυνήθιστη δραστηριότητα» στον στρατό την 14η Ιουλίου, μια μέρα πριν την απόπειρα πραξικοπήματος. Επίσης, ισχυρίστηκε πως η συνομωσία του πραξικοπήματος έλαβε μέρος «επειδή ο Erdogan είχε ξεκινήσει να στρέφεται προς τη Ρωσία».

Ο Dugin επίσης παρότρυνε τους Τούρκους καλεσμένους του να ξανασκεφτούν τον προσανατολισμό της χώρας τους.

«Ξέρετε, δεν καλοδέχονται τους Τούρκους στην Ευρώπη» είπε, σχετικά με το όχι και πολλά υποσχόμενο αίτημα της Τουρκίας για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Ακόμα κι αν οι πόρτες της Ευρώπης είναι κλειστές για εσάς, αυτές της Ρωσίας είναι ανοιχτές».

Εάν ο Dugin ήταν ένας συνηθισμένος Ρώσος πολιτικός επιστήμονας, αυτά τα λόγια δεν θα σήμαιναν και πολλά. Αλλά είναι ευρέως αναγνωρισμένος ως ένας μεγάλος ιδεολόγος για το καθεστώς Putin. Τα Δυτικά μέσα ενημέρωσης τον έχουν χαρακτηρίσει ως το «μυαλό του Putin» και τον «προφήτη της νέας ρωσικής Αυτοκρατορίας». Είναι γνωστός για την προώθηση του «Ευρασιατισμού», ο οποίος φαίνεται να είναι «ένα σχέδιο ενοποίησης όλων τον παγκόσμιων εχθρών του φιλελευθερισμού κάτω από την ρωσική ηγεσία».

Έπειτα από το αποτυχημένο πραξικόπημα, το κάλεσμα του Dugin προς την Τουρκία έπαιξε επίσης και στα ρωσικά media. Οι ιστότοποι που τάσσονται υπέρ του Κρεμλίνου επινόησαν δύο ψευδείς ειδησεογραφικές ιστορίες τον Σεπτέμβριο οι οποίες έδειχναν πως πίσω από τη συνομωσία βρίσκονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μια από τις ιστορίες ήταν ένα ψευδές άρθρο το οποίο είχε γραφεί δήθεν από έναν αποσυρμένο πρέσβη των ΗΠΑ ο οποίος περιέγραφε το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη – έναν θεολογικό αντίπαλο της ρωσικής εκκλησίας – ως έναν «Δούρειο ίππο της CIA» ο οποίος βοήθησε στην οργάνωση του πραξικοπήματος. Το άλλο ήταν ακόμη ένα ψευδές άρθρο υποτιθέμενα γραμμένο από τον Zbigniew Brzezinski ο οποίος κατηγορούσε την CIA για το «σοβαρό λάθος» της οργάνωσης ενός αποτυχημένου πραξικοπήματος στην Τουρκία.

Η ρωσική προπαγάνδα βρήκε ευήκοα ώτα στην Τουρκία, η οποία είναι αυτή τη στιγμή πιο έμμονη από ποτέ με τις θεωρίες συνομωσίας. Και οι δύο ψευδείς ιστορίες για την εμπλοκή της CIA στο πραξικόπημα έγιναν επικεφαλίδες στα φιλοκυβερνητικά media, χωρίς όπως φαίνεται κάποιον έλεγχο στοιχείων και σίγουρα δίχως διορθώσεις αργότερα. Παράλληλα, ο Metin Kulunk, πολιτικός στο κυβερνών Κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης (AKP) και ανερχόμενος άνθρωπος της εμπιστοσύνης του Erdogan, ανήγγειλε στα μέσα Σεπτέμβρη πως ενώ ο πρώτος στόχος της συνομωσίας στις 15 Ιουλίου να ήταν να ανατραπεί ο Erdogan, ο δεύτερος στόχος ήταν να ανατραπεί ο Putin. Παρόμοια επιχειρήματα έχουν γίνει από τους νέους συμμάχους του Erdogan, τους κοσμικούς εθνικιστές με πρωτοστάτες το Κόμμα της Πατρίδας του Dogu Perincek, του οποίου η κοσμοθεωρία είναι αρκετά κοντά σε αυτήν του Dugin.

Ένα στοιχείο κλειδί σε αυτήν την νέα τουρκο-ρωσική επαναπροσέγγιση είναι η κοινή αντιπάθεια τον ακόλουθων του κληρικού Fethullah Gulen, του ηγέτη της ισλαμικής λατρείας ο οποίος θεωρείται σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνος για την απόπειρα πραξικοπήματος. Ο Erdogan και οι υποστηρικτές του πιστεύουν πως οι Δυτικές δυνάμεις, είτε από κακεντρέχεια είτε από αφέλεια, δεν κατανοούν την κίνδυνο που ενέχουν οι Γκιουλενιστές για την Τουρκία. Αντιθέτως, οι Ρώσοι έχουν από καιρό ορίσει τους Γκιουλενιστές ως μια επικίνδυνη ομάδα, κλείνοντάς τους όλα τα σχολεία και ακόμα απαγορεύοντας το θρησκευτικό κίνημα το οποίο συνταυτίζεται με αυτούς. Έτσι η Άγκυρα και η Ρωσία, ακόμα και πίσω στο 2014, είναι σε πλήρη συμφωνία για τους Γκιουλενιστές. Τώρα, οι Ρώσοι μόνο προσθέτουν πως η Άγκυρα πρέπει να δει «την δύναμη πίσω από τους Γκιουλενιστές», όπως ο Dugin παρότρυνε στην συνάντηση στη Μόσχα.

Η κοινή έχθρα για τους Γκιουλενιστές έδωσε επίσης στις δύο χώρες την ευκαιρία να εξηγήσουν το μεγάλο ρήγμα που είχαν τον Νοέμβριο του 2015, όταν ένα ρωσικό πολεμικό αεροπλάνο κατεδαφίστηκε από την τουρκική πολεμική αεροπορία στα συριακά σύνορα. Το περιστατικό άρχισε έναν ψυχρό πόλεμο μεταξύ Άγκυρας και Μόσχας, ο οποίος έληξε μόλις τον περασμένο Ιούνιο, όταν ο Erdogan απευθύνθηκε προς τους Ρώσους με μια απολογία. Σύντομα, τα media υπέρ της κυβέρνησης στην Τουρκία επίσης σκαρφίστηκαν την θεωρία πως ο πιλότος του τουρκικού jet ο οποίος κατεδάφισε το ρωσικό αεροσκάφος ήταν Γκιουλενιστής, το οποίο θα μπορούσε να ήταν μια περίπτωση, και έδρασε με ένοχη πρόθεση να σπάσει τους Τουρκο-ρωσικούς δεσμούς, το οποίο θα μπορούσε να είναι φαντασία. Αλλά μοιάζει να είναι μια βολική φαντασία στην οποία τόσο ο Dugin όσο και οι Τούρκοι καλεσμένοι του στην Μόσχα συμφωνούν.

Τώρα ποια είναι η σημασία της νέας τουρκο-ρωσικής επαναπροσέγγισης, η οποία είναι τόσο σημαντική ώστε να οδηγήσει την κυβέρνηση του AKP να αποφύγει την αντίδραση στις ρωσικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Συρία, συμπεριλαμβανομένης αυτής του βομβαρδισμού του Χαλεπίου*;

Από τη μία πλευρά, μόνο σοφό ήταν από την Τουρκία να τερματίσει τον ψυχρό πόλεμο με την Ρωσία, το οποίο είχε σοβαρά κόστη για την τουρκική οικονομία, χτυπώντας τόσο το εμπόριο όσο και τον τουρισμό. Η Ρωσία είναι επίσης ένας ισχυρός πολιτικός δρών* – όχι μόνο στην Μέση Ανατολή αλλά και στα Βαλκάνια – και ο διάλογος μεταξύ Άγκυρας και Μόσχας θα είναι προς όφελος και των δύο πρωτευουσών. Από την άλλη πλευρά, προτιμώντας την Ρωσία σαν εναλλακτική απέναντι της Δύσης θα ήταν μια καταστροφική στρατηγική επιλογή. Δεν θα είχε μόνο σοβαρά κόστη οικονομίας και ασφάλειας, αλλά θα τοποθετούσε επίσης την Τουρκία σταθερά στο club των αυταρχικών εθνών.

Οι πηγές του Al-Monitor στην Άγκυρα λένε πως δεν υπάρχει καμία πρόθεση σε αυτό το σημείο για ένα μεγάλο ρήγμα με την Δύση, όπως το να αποχωρήσει από το NATO. Παρά το ισχύον γαμήλιο ταξίδι, λένε, η Άγκυρα έχει δει πώς αντιδρά η Μόσχα όταν αισθάνεται μια κρίση. Θα πρέπει να σημειωθεί πως ο Numan Kurtulmus, ένας εκπρόσωπος της τουρκικής κυβέρνησης, απέρριψε τους ισχυρισμούς του Dugin πως η Ρωσία βοήθησε στην αποτροπή του τουρκικού πραξικοπήματος.

Παρόλα αυτά, το θέμα των Γκιουλενιστών είναι αρκετά σοβαρό και μπορεί να συνεχίζει να δημιουργεί απέχθεια ανάμεσα στους Τούρκους εναντίον της Δύσης, συγκεκριμένα των Ηνωμένων Πολιτειών, βαθαίνοντας την ιδεολογική σχέση μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας. Erdogan και Putin ήδη έχουν παρόμοιες προσωπικότητες και οράματα και ο Putin – ο οποίος θα επισκεφθεί την επόμενη εβδομάδα – ήταν ο πρώτος ηγέτης παγκοσμίως που επικοινώνησε με τον Erdogan μετά το πραξικόπημα, μία χειρονομία που «σήμαινε πολλά σε επίπεδο ψυχολογίας» για τον Erdogan.

Γι’αυτό θα έπρεπε οι Δυτικές πρωτεύουσες, ειδικά η Washington, να είναι ενήμερες για αυτήν την ρωσική προσπάθεια να τραβηχτεί η Τουρκία μακριά από την Δύση. Και θα έπρεπε να το εξισορροπήσουν προσεγγίζοντας την Άγκυρα για τις βασικές της ανησυχίες καθώς και προσφέροντας εποικοδομητική κριτική στα αυξανόμενα προβλήματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα από το να παρακολουθεί την Τουρκία να ολισθαίνει προς την σκοτεινή πλευρά.

*Ο Mustafa Akyol είναι αρθρογράφος για την στήλη «Παλμός της Τουρκίας» στο Al-Monitor, αρθρογράφος για την Turkish Hurriyet και συνεισφέρει με τη γνώμη του* στην μηνιαία διεθνή έκδοση των New York Times. Τα άρθρα του έχουν επίσης εμφανιστεί στα Foreign Affairs, Newsweek, Washington Post, Wall Street Journal και στον Guardian. Είναι ο συγγραφέας του «Ιslam Without Extremes: A Muslim Case for Liberty».

Πηγή: Al Monitor

Μετάφραση: Συντακτική ομάδα του Nonaligned

Θα μπορούσε να σας αρέσει

Αφήστε μίαν απάντηση

Η διεύθυνση email σας δεν θα κοινοποιηθεί.