Ανάλυση & Ερμηνεία Των Διεθνών Σχέσεων Και Εξελίξεων

Ο Τom Friedman καλεί σε επέμβαση στην Συρία. O Trump πρέπει να ακολουθήσει τον άλλο δρόμο

του S. Walt

0 56

Ο  αρθρογράφος των New York Times, Thomas Friedman, είναι η προσωποποίηση του επιπόλαιου στην αμερικάνικη εξωτερική πολιτική. Όπως πολλά μέλη της εξωτερικής πολιτικής, έτσι και ο ίδιος νομίζει ότι οτιδήποτε συμβαίνει στο κόσμο, είναι ζωτικής σημασίας για τις ΗΠΑ και είναι αυτό κάτι για το οποίο οι αμερικάνοι πρέπει να χύσουν αίμα εάν αυτό είναι απαραίτητο. Όπως οι περισσότεροι Αμερικάνοι, νομίζει ότι η χώρα μας πάντα επιχειρεί από ευγενή κίνητρα, ακόμα και αν τα αποτελέσματα είναι «άτιμα». Όπως πολλοί αμερικάνοι ηγέτες, σπάνια μαθαίνει από τα λάθη του. Αν οι συμβουλές του ακολουθηθούν και τα πράγματα πάνε στραβά, τότε κάποιος άλλος πρέπει να έχει κάνει το λάθος( όπως αυτοί οι ακατάλληλοι σύμβουλοι του Bush που πρώτα «όρμησαν» στο Ιράκ αλλά μετά  φταίγανε αυτοί οι αχάριστοι Ιρακινοί που δεν κατάλαβαν το υπέροχο δώρο που τους είχαμε δώσει). Αντι λοιπόν να μαθαίνει από τα λάθη μας και τις εμπειρίες του, κάνει τα ίδια λάθη μη μπορώντας να αναλύσει τις καταστάσεις που διαμορφώνονται ξανά και ξανά.Χμ, ακούγεται σαν κάποιες πολύ ισχυρές χώρες που γνωρίζω!.

 

Η περίπτωση στην οποία αναφέρομαι είναι το άρθρο του στη στήλη της Τετάρτης στους New York Times στο οποίο αναφέρθηκε στα διλήμματα τα οποία αντιμετωπίζει ο Τραμπ στην Συρία. Ο Friedman σωστά αναφέρει πως μια επίθεση με χημικά από τις δυνάμεις που συνασπίζονται με τον Bashar al-Assad, έχει αποκαλύψει την επιπολαιότητα του Donald Trump σε ότι αφορά τη συριακή σύγκρουση. Και ίσως να είχε ακόμα και δίκιο στο επιχείρημα πως η διοίκηση του Trump ανεπιτυχώς ενορχήστρωσε δηλώσεις σχετικά με την ανοχή του καθεστώτος Assad απόντος διπλωματικού πλαισίου ή ως μέρος μιας γνήσιας ανταπόδοσης- ίσως να ενθάρρυνε τον Assad να πιστέψει πως μπορεί να κλιμακώσει το πόλεμο χωρίς να πρέπει να υποστεί τις συνέπειες. Στην αρνητική κριτική του για τον Trump, ο Friedman έχει δίκιο.

Τώρα, για το ότι ο Trump διέταξε τις πυραυλικές επιθέσεις στην αεροπορική βάση από την οποία ξεκίνησε ο βομβαρδισμός με τα χημικά όπλα, μπορεί να σκέφτεστε πως ο Πρόεδρος έμαθε γρήγορα και έδειξε πόσο «ελαστικός» είναι( γεγονός το οποίο και ο ίδιος επεσήμανε στις δηλώσεις του στον Τύπο την Πέμπτη). Το πρόβλημα είναι πως αυτές οι επιθέσεις συνιστούν μια αυθεντικά συμβολική πράξη άνευ στρατηγικής σημασίας.

 

Είναι το ισοδύναμο της πολιτικής Trump με τις ρήψεις βαλιστικών πυραύλων στο Σουδάν και το Αφγανιστάν κατά τη διακυβέρνηση του Κλίντον.Κάτι που εμπίπτει σε αυτό που λέμε «πολύ κακό για το τίποτα». Ίσως η επίθεση θα μπορούσε να αποτρέψει τονAssad από την περαιτέρω χρήση χημικών όπλων αλλά δεν αλλάζει την κατάσταση που επικρατεί, δεν κάνει τους Σύρους αμάχους πιο ασφαλείς και δεν μας πάει πιο κοντά σε μια λύση.

 

Ο Friedman, ωστόσο, έχει την απάντηση. Η συβουλή του- οποία έκπληξις!- έρχεται μέσα από το ίδιο το εγχειρίδιο του Συστήματος που έχει τα έχει καταφέρει μια χαρά να «γαμήσει» την Μέση Ανατολή για περισσότερες από δύο δεκαετίες. Αναμενόμενα, ο Friedman κατηγορεί την Ρωσία και το Ιράν για την όλη κατάσταση καθώς και για την εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους παραλείποντας βολικά τον πολύ σημαντικότερο ρόλο που έπαιξε ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003  στο λανσάρισμα του οποίου στο αμερικανικό κοινό συνέβαλε και  ο ίδιος. Αγνοεί επίσης τον καταστροφικό ρόλο που έπαιξαν οι ΗΠΑ στην συριακή τραγωδία: διεκδικώντας πρόωρα την αποχώρηση του Assad  ενώ απέκλειαν το Ιράν από τις πρώιμες διπλωματικές προσπάθειες να σταμματήσει ο πόλεμος και υποστήριζαν τις διάφορες αντιπροσωπευτικές δυνάμεις και τα κράτη πελάτες των οποίων οι προμήθειες πυρομαχικών και όπλων βοήθησαν να συνεχίζεται ο πόλεμος και να βαθαίνει το αδιέξοδο. Οι ΗΠΑ δεν είναι η μόνη εξωτερική δύναμη που ευθύνεται για την κατάσταση αλλά το να λέμε ότι δεν ενεπλάκη είναι απλά λάθος.

 

Έχοντας «ξεπλύνει» την συμβολή των ΗΠΑ στη διαμόρφωση αυτού του χάους, ο Friedman συνεχίζει: « Η λιγότερο κακή λύση είναι κατάτμηση της Συρίας και η δημιουργία μιας πρωταρχικά σουνίτικης προστατευμένης περιοχής- που προστατεύεται από μια διεθνή δύναμη συμπεριλαμβανομένης αν είναι απαραίτητο  και μιας αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης. Αυτό θα μπορούσε τουλάχιστον να πάψει τους σκοτωμούς και τις προσφυγικές ροές που πυροδοτούν ένα λαικίστικο-εθνικιστικό ρεύμα σε όλη την Ευρώπη.

 

Δεν θα είναι ωραίο ή εύκολο. Αλλά κάτα το Ψυχρό Πόλεμο βάλαμε 400.000 στρατεύματα στην Ευρώπη για να διαφυλάξουν τη κοσμική ειρήνη εκεί και να κρατήσουν την Ευρώπη σε ένα δημοκρατικό μονοπάτι. Το να υπάρχει το   ΝΑΤΟ και ο Αραβικός Σύνδεσμος και να  δημιουργούν μια ζώνη ασφαλείας στην Συρία για τον ίδιο σκοπό, αξίζει μια προσπάθεια».

 

Για να είμαι σαφής, ο Friedman, λέει στον Trump να στείλει έναν σημαντικό αριθμό χερσαίας στρατιωτικής δύναμης στην Συρία για να «διαφυλάξει τη κοσμική ειρήνη».Προς τιμήν του δεν προσφέρει ανόητες λύσεις όπως είναι η  απαγόρευση πτήσεων αλλά λέει στον Trump  πως ο μόνος τρόπος να λύσει το πρόβλημα είναι οι ΗΠΑ να εισβάλλουν στην Συρία.

 

Η πρόκληση να υιοθετήσουμε αυτή τη πρόταση είναι προφανής

 

Αυτό που συμβαίνει στη Συρία είναι απαίσιο (ακόμη και χωρίς τη χρήση των χημικών) και όλοι θα  θέλαμε να το σταματήσουμε με ένα μαγικό ραβδί. Μοιάζει «κλαψιάρικο» και ανεύθυνο για την ισχυρότερη χώρα παγκοσμίως να είναι κυρίως (αλλά όχι εντελώς) στο περιθώριο, την ώρα που  η Ρωσία ή το Ιράν εργάζονται σκληρά υπέρ του Assad. Δυστυχώς, πολλές από τις ομάδες που αντιμάχονται τον Assad δεν είναι καλύτερες από αυτόν και είναι πολύ εχθρικές απέναντι στις ΗΠΑ. Κάθε φορά που επιχειρούμε να υποστηρίξουμε Σύρους «μετριοπαθείς» καταλήγουμε να διοχετεύουμε ακουσίως περισσότερα όπλα στους επικίνδυνους τζιχαντιστές.

 

Τι άλλο πάει στραβά με την ιδέα του; Από πού να το πιάσω. Για αρχή, ο Friedman δεν εξηγεί γιατί το να φτιάξει η κατάσταση στην Συρία συνιστά ζωτικής σημασίας συμφέρον( αυτό θα ήταν ζωτικής σημασίας για κάποιον που θα έπαιρνε την απόφαση να στείλει στρατεύματα στην Συρία με σκοπό είτε να παλέψουν είτε να πεθάνουν). Το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να συνδέσει την Συρία με την το προσφυγικό πρόβλημα που ταλανίζει την πολιτική ζωή της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια, αλλά το ευρωπαϊκό πολιτικό πρόβλημα πάει πολύ πέρα από το προσφυγικό ζήτημα και δεν θα τελειώσει με το τέλος της συριακής κρίσης. Υπό τον κίνδυνο να ακουστώ σαν τον Trump, είναι ευθύνη των ΗΠΑ να στείλουν στρατεύματα στη Συρία με στόχο τη διατήρηση του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού;

Μπορεί κανείς να επιχειρηματολογήσει υπέρ της επέμβασης για καθαρά ανθρωπιστικούς λόγους, βέβαια, αυτή η αιτιολογία σπάνια εώς ποτέ δεν επιβιώνει στην αμερικανική πολιτική. Πράγματι, είναι δύσκολο να βρεθεί κάποια περίπτωση κατά την οποία οι ΗΠΑ διέθεσαν σημαντικές ποσότητες πλούτου και αίματος για καθαρά ανθρωπιστικούς λόγους. Ο Friedman, χρησιμοποιεί επιχαίροντας την ρήση του φίλου και συνεργάτη του Michael Mandelbaum ο οποίος πιστεύει πως μια επέμβαση θα βοηθούσε, αλλά λέει πως « η αμερικανική κοινή γνώμη δεν θέλει να διαθέσει αίμα και πλούτο για να παράξει ένα αποτέλεσμα λιγότερο απαίσιο αλλά όχι αρκετά καλό στην Συρία». Ωστόσο, δεν συνιστά αποτυχία της δημοκρατίας όταν η κυβέρνηση αρνείται να προβεί σε μια ενέργεια στην οποία η κοινή γνώμη είναι απέναντι. Ή μήπως ο Friedman (και ο Mandelbaum) λένε στον Trump να αγνοήσει την θέληση του αμερικανικού λαού; Ούτε υπάρχει κάποια εγγύηση ότι η επέμβαση θα έκανε τα πράγματα καλύτερα.

Δεύτερον, ο καταλύτης για αυτό το τελευταίο επεισόδιο (και της προφανούς αλλαγής στην διάθεση του Trump απέναντι στον Assad) ήταν η πρόσφατη χρήση χημικών από το καθεστώς. Όπως έγραψα όταν η αρχική κόκκινη γραμμή ξεπεράστηκε, η εμμονή μας με τον συγκεκριμένο μέσο πολέμου δεν βγάζει ιδιαίτερο νόημα. Η συντριπτική πλειοψηφία των θανάτων των Σύρων είναι αποτέλεσμα χρήσης συμβατικών όπλων, βομβών, σφαιρών και λοιμού κα. Ωστόσο οι δημοσιολογούντες, οι πρόεδροι και οι αυθεντίες έχουν κολλήσει με αυτή τη συγκεκριμένη κατηγορία. Ο Assad δεν χρειαζόταν να χρησιμοποίησει χημικά όπλα για να με πείσει πως είναι ένας αιμοσταγής δικτάτορας διατεθειμένος να κάνει οτιδήποτε για να διατηρήσει την εξουσία του. Το γεγονός πως οι δυνάμεις του έχουν κάνει χρήση χημικών σε αρκετές περιπτώσεις δεν θα έπρεπε να αλλάξει ούτε κατ ελάχιστο τον υπολογισμό μας σχετικά με τα υπέρ ή τα κατά μιας επέμβασης.

Τρίτον, η πρόταση του Friedman, προυποθέτει ότι οι ΗΠΑ μπορούν γρήγορα να συνάψουν έναν αποτελεσματικό στρατιωτικό συνασπισμό στα πλαίσια του ΝΑΤΟ ή/ και αραβικών δυνάμεων για να επέμβουν στο συριακό έδαφος και να επιβάλλουν την ειρήνη. « Αν είναι αναγκαίο» γράφει, ίσως θα πρέπει να στείλουμε « κάποια αμερικανικά στρατεύματα» Πόιον δουλεύει; Πιστεύει σοβαρά πως το ΝΑΤΟ και κάποιοι Σαουδάραβες, Αιγύπτιοι, Ιορδανοί ή Τούρκοι είναι έτοιμοι και πρόθυμοι να μπούν στο συριακό πεδίο μάχης, να δράσουν αποτελεσματικά και να παραμείνουν; Η συλλογική τους πρόκληση να λουφάρουν και να ρίξουν το φταίξιμο αλλού θα είναι τεράστια και οι ΗΠΑ θα καταλήξουν να κρατούν την καυτή πατάτα στην Συρία όπως συνέβη στο Αφγανιστάν και το Ιράκ.

Και τι γίνεται αφού φτάσουν οι ειρηνευτικές αποστολές στην Συρία; Ο Friedman γράφει γενικά περί μιας «κυρίως  σουνιτικής » ζώνης ασφαλείας αλλά τι θα γίνει με τους μη σουνιτικούς πληθυσμούς και που ακριβώς προτείνει να τοποθετηθούν; Πιστεύει ο Friedman ότι οι διάφορες δυνάμεις που τάσσονται κατά του Assad συμπεριλαμβανομένου του Ισλαμικού Κράτους, της Jabhat Fatah al-Sham και άλλων τζιχαντιστικών ομάδων-πολλές εκ των οποίων είναι σουνιτικές- θα καλωσορίσουν τους κατακτητές με ανοιχτές αγκάλες; Πως η Ρωσία και το Ιράν απλά θα σταυρώσουν τα χέρια και θα καταλήξουν σε κάποια συμφωνία; Τι συμφωνία θα είναι αυτή; Αν πέσει ο Assad, πως θα αποφευχθεί η εκδίκηση απέναντι στους αθώους Αλαούητες που δεν ήταν συνένοχοι στα εγκλήματα του Assad; Πως η δύναμη των κατακτητών θα επιλέξει ποιόν να υποστηρίξει, σε ποιόν να αντιταχθεί και σε ποιόν να εμπιστευθεί το μακροπρόθεσμο μέλλον της Συρίας;

Ας μην μασάμε τα λόγια μας. Αυτό που ο Friedman προτείνει στην πραγματικότητα είναι μια ξένη επέμβαση στην Συρία. Δεν είναι το πιθανότερο μια τέτοια κίνηση να βαθύνει την χομπσιανή κατάσταση αναρχίας που ήδη υπάρχει εκεί, με την επεμβατική δύναμη να συντάσσεται με την μια πλευρά του πολέμου; Το να μπεί  ένα αποτελεσματικό πλέγμα στην σεκταριστική σύγκρουση στην Συρία θα απαιτούσε μια τεράστια στρατιωτική επέμβαση και κατάληψη που θα συμπεριλάμβανε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες στρατευμάτων (τουλάχιστον), και ακόμα και αυτό θα μπορούσε να μην είναι αρκετό. Το έργο αυτό το έχουμε δεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια και τα αποτελέσματα έχουν υπάρξει απογοητευτικά.

Α! και κάτι ακόμα: Ποια είναι η στρατηγική εξόδου; O Friedman ποτέ δεν προσφέρει τέτοια ούτε δίνει μια ένδειξη του αναμενόμενου χρονικού ορίζοντα. Πόσο καιρό αναμένει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους θα παραμείνουν στην Συρία; Αν το Ιράκ και το Αφγανιστάν αποτελούν ένδειξη η απάντηση είναι σχεδόν για πάντα.

Μην απατάσθε. Με το πέπλο της καλοπροαίρετης ανθρωπιστικής επέμβασης, ο Friedman ζητά για ακόμα μια φορά από τις ΗΠΑ να πληρώσουν έναν ακόμα πόλεμο στην   ευρύτερη Μέση Ανατολή. Το έχει κάνει ήδη πέντε φορές από το 1990: Στο Ιράκ δύο φορές, στο Αφγανιστάν είναι ακόμα σε εξέλιξη, στην Λιβύη, στην Σομαλία ενώ έχουμε επέμβει σε μικρότερη κλίμακα σε Συρία και Υεμένη. Με την εξαίρεση του πρώτου πολέμου στο Ιράκ το 1991 καμία από αυτές τις επεμβάσεις δεν είχε καλή κατάληξη. Η όπως το έθεσε ο Mike Mullen(πρώην επικεφαλής των στρατιωτικών επιχειρήσεων) πέρσι, έχουμε κάνει «πολλά για το τίποτα». Αξίζει επίσης να θυμόμαστε πως ο πρώτος πόλεμος στο Ιράκ ήταν πετυχημένος επειδή ήταν ένας πραγματικά συμβατικός πόλεμος( το είδος που ξέρουμε να κάνουμε καλά), δεν αφορούσε την κατάληψη ξένων εδαφών και δεν οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος μια αμερικανική κατάληψη ή στο είδος της περίπλοκης κοινωνικής μηχανικής που απαιτεί η οικοδόμηση ενός έθνους. Η Συρία παραμένει μια τραγωδία επειδή δεν υπάρχουν καλές εναλλακτικές. Ο Friedman το γνωρίζει αυτό-υποθέτω- αλλά θεωρεί την πρόταση του ως «τη λιγότερο κακή» και λέει πως «αξίζει η προσπάθεια»

Αναρωτηθείτε: Θα  θέλατε να πείτε σε έναν νεό αμερικανό στρατιώτη ή σε μια ξένη κυβέρνηση από την οποία θα ζητούσατε να συμμετέχει ότι «έλα μωρέ αξίζει η προσπάθεια»; Είμαι σίγουρος πως ο Winston Churchill είπε στους συνεργάτες του πως η καταστροφική επίθεση στη Καλλίπολη «άξιζε την προσπάθεια» και βάζω στοίχημα πως οι Γερμανοί επικεφαλης του στόλου είπαν το ίδιο πράγμα για την επίθεση με τα υποβρύχια που έβαλε τις ΗΠΑ στον πόλεμο το 1917. Ο στρατηγος Hideki Tojo κατά πάσα πιθανότητα νόμιζε πως η επίθεση στο Pearl Harbor «άξιζε την προσπάθεια» και αυτό ακριβώς πίστευε ο Friedman για την επέμβαση στο Ιράκ το 2003. Θα περίμενε κανείς πως μετά από τόσο καιρό θα είχε μάθει κάτι.

 

Πηγή: Foreign Policy

Μετάφραση: Συντακτική ομάδα του Nonaligned

Θα μπορούσε να σας αρέσει

Αφήστε μίαν απάντηση

Η διεύθυνση email σας δεν θα κοινοποιηθεί.